Na wystawie polskiej ilustracji książkowej w CHIHIRO BIJUTSUKAN (Muzeum
Sztuki Chihiro) w tokijskiej dzielnicy Nerima trwającej od 2 marca do 9 maja
2010 roku zostało pokazanych 79 prac dziewięciu mistrzów. Jedna sala została
poświęcona Bohdanowi Butence, który przyjechał do Japonii jako gość specjalny i
najbardziej znanemu w Japonii ilustratorowi z Polski - Józefowi Wilkoniowi. W
drugiej sali wystawiono prace
Antoniego Boratyńskiego, Teresy Wilbik, Elżbiety Murawskiej, Elżbiety
Gaudasińskiej, Stasysa Eidrigeviciusa oraz nieżyjących już Janusza
Grabiańskiego i Zbigniewa Rychlickiego. Zwiedzający mogą obejrzeć również film
animowany „Przygody Gapiszona" według scenariusza Jerzego Kotowskiego i Bohdana
Butenki, który jest także autorem scenografii. Ponadto wystawionych zostało 100
eksponatów, głównie polskich książek, dużo większej liczby polskich
ilustratorów niż powyższa lista, a wśród nich nasz ulubiony „Elementarz"
Mariana Falskiego z ilustracjami Janusza Grabiańskiego.
Obecna wystawa była eksponowana w Japonii po raz pierwszy w dniach od 11
września do 30 listopada 2009 roku w Muzeum Sztuki Chihiro w Azumino, mieście w
prefekturze Nagano. Obejrzało ją tam ponad 52 tysięce osób.
BOHDAN BUTENKO W MUZEUM
Wystawie towarzyszą różne wydarzenia. Jednym z nich była obecność, 27
marca, Bohdana Butenki w muzeum.
Podczas gdy zwiedzającym wystawę czytano na przemian raz stronę po
japońsku, raz po polsku „Przygód
kropli wody" („Shizuku no bouken") Marii
Terlikowskiej z ilustracjami Bohdana Butenki oraz „Dziada i baby" („Ojiisan to obaasan") Józefa Ignacego
Kraszewskiego z ilustracjami Elżbiety Gaudasińskiej, artysta podpisywał swoim
fanom ilustrowane przez siebie książki. Później poprowadził warsztaty plastyczne
z uczniami z trzech pierwszych klas szkoły podstawowej, w których wzięło udział
około 20 dzieci, w tym dwoje z polsko-japońskich małżeństw. Julia Sumiya
przyjechała na nie z rodziną specjalnie aż z miasta Hitachi, leżącego w
prefekturze Ibaraki.
SPOTKANIE Z ARTYSTĄ
Po warsztatach odbyło się półgodzinne spotkanie, w którym wzięło udział
około 50 osób. Bohdan Butenko odpowiadał na nim na zadawane mu pytania.
Dowiedzieliśmy się, że artysta był niesfornym dzieckiem, które sprawiało
wiele kłopotu nauczycielom. Kłopot ów polegał na tym, że w różnych zeszytach
pojawiały się rysunki nie związane z danym przedmiotem. Nie były to jednak
pojedyncze ilustracje, lecz cały komiks, kontynuowany w zeszytach do różnych
przedmiotów, w zależności od tego, jaka lekcja odbywała się jako następna.
Innym dzieciom, czekającym z niecierpliwością na ciąg dalszy, sprawiało to wiele radości, lecz dla
samego autora przygoda ta kończyła się czasami przepisywaniem zeszytu.
Ulubionymi lekturami artysty w okresie dzieciństwa były m.in. książki
podróżnicze.
Na trzecim roku studiów w ASP, czyli roku, na którym po dwóch latach
studiów ogólnych wybiera się kierunek, zdecydował się na grafikę książkową.
Przesądzony
został tym samym jego przyszły zawód, który zdobywał w pracowni Jana Marcina
Szancera. Początkowo rysował do czasopism dla dzieci, a potem związał się
również z wydawnictwem.
Na rynku japońskim ukazała się przetłumaczona z języka polskiego jedna
książka z jego ilustracjami – „Przygody kropli wody" Marii Terlikowskiej,
opublikowana przez wydawnictwo Fukuonkan Shoten w 1969 roku i wielokrotnie
wznawiana. Ilość sprzedanych egzemplarzy w ciągu ponad 40 lat osiągnie wkrótce
liczbę miliona.
Ponadto artysta zilustrował 6 książek dla dzieci napisanych przez Risako
Uchidę, która jest jednocześnie tłumaczką „Przygody kropli wody". Dwie pierwsze to
„Nesshii bouya" i
„Nesshii bouya-no umi-no bouken" , a kolejne cztery z kroplą wody w
tytule to: „Shizuku to ringo", „Shizuku
to kaji", „Shizuku to sakana" oraz
„Shizuku to fune". Wielka popularność „Przygód kropli wody" sprawiła, że
Japończycy domagali się dalszych historii, a wydawnictwo wychodząc naprzeciw
życzeniom czytelników zwróciło się
prawdopodobnie do tłumaczki o napisanie dalszych książeczek, i w taki sposób
zrodziły się japońskie już przygody naszej kropli wody. (przyp.B.M.)
Niestety, żadna z tych sześciu książek
zilustrowanych przez Bohdana Butenkę nie jest znana polskim czytelnikom, gdyż
nie zostały one przetłumaczone na język polski.
Uczestnicy spotkania narzekali na trudności w wydawaniu książek dla
dzieci w Japonii. W Polsce natomiast, jak poinformował nas artysta, od pewnego
czasu sytuacja się ustabilizowała, gdyż powstało wiele małych wydawnictw, a w
ostatnich latach odbywają się nawet coroczne targi książek dla dzieci i
młodzieży.
Wrażliwi na dobór kolorów Japończycy próbowali podpytać artystę odnośnie
jego warsztatu w tej materii. Dla samego artysty decyzja o zastosowaniu danej
barwy następuje jednak dopiero w procesie ilustrowania - równocześnie - ani nie
na początku, ani nie na końcu. Czasami wykonuje ilustracje tylko czarno-białe,
w zależności od zamówienia wydawcy.
W czasie rysowania myśli nad tekstem, ilością przestrzeni oraz miejscem
danej ilustracji na poszczególnej stronie. Ważna jest dla niego treść książki,
której stara się być wiernym, gdyż dzieci są bardzo spostrzegawczymi
czytelnikami i od razu zauważą, czy np. liczba guzików na rysunku zgadza się z
liczbą guzików podaną w tekście. Tekst książki ważny jest też dla wizji
artysty. Musi zobaczyć w nim swoje możliwości, żeby podjąć się ilustracji.
Program pobytu Bohdana Butenki w Japonii obejmował ponadto czytanie
przez artystę „Przygód kropli
wody" i rozdawanie autografów w księgarni Kyoubunkan Narunia Koku w dzielnicy
Ginza w Tokio 24 marca oraz podobną imprezę w księgarni Meriigourando Kyouto w
Kioto 28 marca.
Dla Bohdana Butenki jest to druga wystawa w
Japonii i przyjazd do Japonii po 30 latach. Pierwsza - indywidualna - miała
miejsce w 1979 roku w nieistniejącej już księgarni Douwaya w tokijskiej
dzielnicy Shibuya.
POZOSTAŁE WYDARZENIA W MUZEUM PODCZAS WYSTAWY
W niedzielę, 28 marca odbył się pokaz filmów animowanych z gatunku
lalkowych, na którym można było obejrzeć, zarówno w wersji japońskiej, jak i
polskiej, kilka wieczorynek z serii „Przygody Misia Uszatka" autorstwa Czesława
Janczarskiego oraz ilustratora Zbigniewa Rychlickiego.
Z wydarzeń zaplanowanych do końca wystawy pozostało jeszcze powtórzenie
czytania „Przygód kropli wody" i „Dziada i baby", jakie miało miejsce 27 marca,
oraz zwiedzanie muzeum z
przewodnikiem po japońsku.
Czytanie odbędzie się 10 kwietnia od godz. 13, a
zwiedzanie ma miejsce zawsze w pierwszą i trzecią sobotę miesiąca od godz. 14.
Przewodnik przeznaczy jednak
większość część czasu jednej z najlepszych japońskich rysowniczek Chihiro
Iwasaki (1918-1974), której to muzeum jest poświęcone.
Bożena Machida
Wystawa była pomysłem Michiko Matsukata, która podjęła się jej
zrealizowania występując jednocześnie jako tłumaczka artysty.
Za cenne informacje oraz udostępnienie ponownego obejrzenia wystawy
chciałabym podziękować pracownikowi muzeum, pani Youko Nakahira.
|
